Cito: terechte talentvoorspeller of regelrechte talentremmer

Een kind is meer dan taal en rekenen. Zou je zeggen… Deze periode maken groep 8’ers een verplichte eindtoets. Bijna 65% van alle landelijke basisscholen kiest nog voor de Centrale Eindtoets Cito van de overheid. Dat betekent dat zo’n 120.000 kinderen worden overgeleverd aan een gemankeerde cognitieve talentvoorspeller van de voormalige toetsmonopolist.

Niet voor niets keren vele basisscholen Cito de rug toe. De Cito-toets duurt veel langer dan sommige kindvriendelijke alternatieven. Zo zijn IEP en Route 8 eindtoetsen die zich automatisch aanpassen aan het niveau van het kind. Zijn er vier vragen achter elkaar fout ingevuld, dan daalt het niveau van de volgende vraag. Of vice versa. Vragen van de IEP-toets, de meest populaire alternatieve eindtoets, worden ook in de belevingswereld van het kind gesteld. En kent open vragen. Cito echter, bedient zich nog steeds van alleen multiplechoicevragen. Mooie reactie van een kind die ik laatst hoorde bij meerkeuzevragen: “meer keuzen? Het zijn juist minder keuzen”. Omdenken, kinderen kunnen het als de besten.

Google op Cito training. Dan zie je een immense Cito-industrie klaarstaan om je te redden met producten en diensten voor honderden euro’s. Ik ken mensen die op een school zitten waar je zo langzamerhand een ontaarde ouder bent als je kind geen peperdure Cito-training volgt. Volgens mij draait het primair om goed onderwijs. Maar wat is goed onderwijs? Maatschappelijk wordt daaronder verstaan: rekenen, taal, lezen, schrijven uitgedrukt in Cito-scores. Maar dat zie ik als cognitieve opbrengsten. Deze beperkte zienswijze op ontwikkeling is jammer, want er is zoveel meer. Je hoort nooit dat mensen zo succesvol zijn, omdat ze vroeger de Cito-toets zo goed konden maken…

Als betrokken vader, ben ik actief in de Medezeggenschapsraad van de Dr. Schaepmanschool. Daar zie ik hoe deze bekroonde ‘excellente school’ ambitieuzer is dan alleen cognitieve opbrengsten. Die zijn slechts een basis. ,,We willen dat onze kinderen levenskunstenaars worden”, aldus directeur Rien van den Heuvel. Zodoende is het doel de kinderen te ontwikkelen in zeven essentiële competenties: samenwerken, creëren, presenteren, ondernemen, plannen, verantwoorden, reflecteren. Men kijkt er dus naar ontwikkeling in een breed perspectief.

Binnen deze Jenaplanschool gaat het niet om het doel om kinderen per se af te leveren naar het VWO, maar om de juiste leerroute die leidt tot een succesvol leven. Deze school kijkt vooral naar historische toetsresultaten bij het kind zelf en niet zozeer om een of ander stempeltje te geven. Het zal niet verbazen dat ik als MR-lid tevreden toe zie dat onze school vastberaden kiest voor IEP. Als talentontwikkelaar van beroep springen de tranen in m’n ogen van het miskennen en verspillen van talent. Cito staat daarbij haaks op mijn persoonlijke missie. CITO, een cognitieve talentvoorspeller of regelrechte talentremmer? De vraag stellen is ‘m beantwoorden…

Viktor Steijger (trainer, coach, oprichter Bureau Optimaal Talent)